Gözden geçirme / Uygulamalı yazma rehberi

Bir bölümü kendin nasıl düzenlersin?

Her düzenleme turuna bir görev ver. Böylece bütün cümleleri aynı kalıba sokmadan okuma deneyimini iyileştirebilirsin.

Alıştırmayı deneyinRehberi oku
UYGULAMALI YANIT

Özgün sürümü sakla ve bölümün neyi başarması gerektiğini belirle. Kafa karışıklığına veya eksik geliştirmeye işaret eden yerleri ara; bölümün akışını düzelt ve tek tek cümleleri düzenlemeden önce her paragrafın katkısını kontrol et. Dil seçimlerini anlama, akışa ve kitabın ihtiyaç duyduğu sese göre yap. Son olarak tutarlılığı ve yazım hatalarını denetle; temel değişikliklerle birlikte başka bir okurun yanıtlayabileceği bir soru kaydet. Sonucu, sildiğin sözcük sayısıyla değil bölümün göreviyle karşılaştır.

Bir bölümün akışı ve dili netleşmeye ihtiyaç duyuyor ama tekrar tekrar cümle düzenlemek amacını bulanıklaştırıyorsa yararlıdır.

Bir bölüm akıcı görünüp okuru ne olduğu veya sırada ne yapacağı konusunda yine de kararsız bırakabilir. Sağlam bir yapının içinde aksayan cümleler de bulunabilir. Bu sorunları ayırınca kendi metnini düzenlemek kolaylaşır. Önce bölümün neyi başarması gerektiğini sor. Sonra sırasını, geliştirilmesini ve dilini incele. Kalan küçük hataları kontrol ederek bitir.

Rehber boyunca kullanacağımız örnek, mahallede yapboz ödünç verilen bir raf kurmaya ilişkin, bu atölye için yazılmış temsili bir kurgu dışı bölümdür. Taslakta kişisel bir anı, pratik seçimler listesi ve ödünç alanların istekleri hakkında birkaç kesin iddia vardır. Yararlı malzeme içerir, ama açık bir yol izlemeden davet, kurulum ve sorun çözme arasında gidip gelir. Aynı düzenleme yaklaşımı kurmacaya da uyarlanabilir: öğretici bölümde okurun görevi yerine sahnenin işlevi ve sonucu kontrol edilir.

Bir sürümü sakla ve bölümün görevini belirle

Değişiklik yapmadan önce mevcut taslağı kaydet. Tarihli bir dosya veya varsa sürüm geçmişi özelliği, belleğine güvenmeden bir pasajı geri getirmene imkân verir. Çıkardığın malzemeyi ayrı bir bekletme belgesinde tut. Paragrafın geri alınabileceğini bilmek, sırf yazmak emek gerektirdi diye onu savunmak yerine burada bulunup bulunmaması gerektiğini değerlendirmeyi kolaylaştırabilir.

Bölümün görevini tek cümleyle yaz. Yapboz rafı kitabında bu bölüm, bütün mahalleyi davet etmeden önce küçük bir ödünç verme denemesi tasarlatmalı. Bu, “topluluk katılımı” gibi bir konu etiketinden daha yararlıdır. Bir varış noktası belirler: okurun elinde denemenin büyüklüğü, ödünç verme süreci ve olanları değerlendirme yöntemi bulunmalı.

Kurmacada deneyim veya değişim hakkında eşdeğer bir ifade kullan: Bu bölüm, kayıp paketi aile tartışmasının içine sokar ve anlatıcıyı kime inanacağını seçmeye zorlar. Bu ifade bir teşhis aracıdır; metne eklemek zorunda olduğun bir cümle değildir. Sonraki düzenleme turlarına ortak bir başvuru noktası sağlar.

Bir kez okur gibi oku ve kanıt topla

Yalnızca kısa notlar alarak kesintisiz bir okuma yap. Karşına çıkan her cümleyi düzeltme isteğine diren. Kafanın karıştığı, dikkatin azaldığı, örnek istediğin ve bölümün yararlı bir şey sunduğu yerleri işaretle. Sonradan kanıtı bulabilmek için konumları belirt. “Ortaya doğru yavaş” notu, “üç paragraf küçük başlamanın nedenlerini tekrarlıyor” notundan daha az yararlıdır.

Okurken hedef okurunun ne bildiğini göz önünde bulundur. Yapbozların ödünç verildiği bir rafı daha önce hiç düzenlememiş biri, ödünç kayıtlarına hangi bilgilerin yazıldığını bilmeyebilir. Böyle bir düzeni zaten yürüten biriyse paylaşmanın güzelliğine dair bir açıklama daha okumak yerine somut sorunlara çözüm arayabilir. Her eksik ayrıntıyı sorun saymadan önce bu bölümün kime seslendiğini belirle.

Okumayı, bölümün ne yapmasını amaçladığını açıklamadan şu anda ne yaptığını tarif ederek bitir. Belki okuru çok sayıda kişiyi davet etmeye ikna ediyor, sonra da fazla büyük başlamaması için uyarıyordur. Bu gerilim, düzeltme için bir bulgudur. Hâlâ kanıt toplarken çözmek zorunda değilsin.

FİKRİN SOMUT HÂLİGarantiyi kontrol edilebilir bir süreçle değiştir.Bir karşılaştırma
Kaldır

“Herkes yapbozları zamanında iade edecek.”

Göster

İade tarihini ödünç kaydına ve kutunun içine yaz.

Gözden geçir

İnsanlar bilgiyi bulup anlayabildi mi?

Yapboz ödünç verme örneği, sınırlarını görünür tutarken yönergeyi gözlemlenebilir kılar. Özgün açıklayıcı örnek.

Cümlelerden önce izlenen yolu düzelt

Her kısma veya kapsamlı paragrafa, işlevini anlatan kısa bir etiket ver. Taslak şöyle görünebilir: kişisel anı, paylaşma nedenleri, raf seçimi, kayıp parçalar, davet metni, yeniden raf seçimi, ödünç kayıtları. Tekrarlanan malzemeyi ve erkenden ele alınan sorunları bu küçük haritada, tam paragrafları okurken olduğundan daha kolay fark edebilirsin.

Okurun kararlarını izleyen bir yol kur: küçük bir deneme tanımla, kullanılabilir yeri seç, nelerin ödünç verileceğine karar ver, iade sürecini açıkla, birkaç kişiyi davet et ve denemeyi değerlendir. Sıcak kişisel anıyı yerini hak ettiği yere taşı. Etkili bir giriş sağlayabilir veya ilk karardan uzaklaştırabilir. Yalnızca çekiciliğine değil, işlevine göre değerlendir.

Malzemeyi taşıdıktan sonra geçişleri kontrol et. “Bu yüzden” diye başlayan bir cümle, artık hemen önünde bulunmayan bir paragrafa gönderme yapıyor olabilir. Yeniden düzenleme, zamirleri, zaman göndermelerini ve tekrarlanan tanıtımları eski yerlerinde bırakabilir. Yeni sıranın işe yaramadığına karar vermeden önce bu bağlantıları düzelt.

Kalemle düzeltilen taslağın temsili yakın görünümü
ÇALIŞMA UYGULAMADADüzeltmenin ölçeğini belirleyin.

Cümle turundan önce anlamı ve sırayı inceleyin. Düzeltilmiş bölümü yerine getirmesi gereken görevle karşılaştırın.

Özgün editoryal çizim

Okurun yardıma ihtiyaç duyduğu yerleri geliştir

Bir bölüm doğru adımları adlandırıp açıklamayabilir. Kararı gizleyen yönergeleri işaretle: düzenli tut, açık iletişim kur, uygun yapbozlar seç. Yeni bir düzenleyici gerçekten ne yapacak? Belirsiz bir yönergeyi somut bir seçenek, bir neden ve bir sınırlamayla değiştir. Her olası durumu kapsayana kadar örnekleri çoğaltman gerekmez.

Yazar deneme için basit bir ödünç kartı gösterebilir: yapbozun adı, gerekiyorsa ödünç alanın seçtiği iletişim yöntemi, alınma tarihi ve kararlaştırılan iade tarihi. Sürecin tam biçimi gruba bağlıdır. Metin, örneğin neden bulunduğunu açıklamalı; sırf şablonda boş alan var diye bilgi toplamaktan kaçınmalıdır. Okurun öneriyi uyarlayabilmesi için yeterli gerekçeye ihtiyacı vardır.

Örneklemeyle kanıtı ayır. Kurmaca bir örnek bir süreci gösterebilir; her grubu başarılı yapacağını kanıtlayamaz. Bölüm, ödünç alanların çoğunun belirli bir düzeni tercih ettiğini söylüyorsa güvenilir dayanak bul veya iddiayı okurun sınayabileceği geçici bir seçim olarak yeniden yaz.

Genel bir vaadi uyarlanabilir bir yönergeyle değiştirin.KURMACA BİR ÖRNEK / SEÇİMLERİ KARŞILAŞTIR
İlk sürüm

Açık bir sistem, herkesin yapbozları zamanında iade etmesini garanti eder. Yalnızca iyi bir liste tut ve kuralları basitleştir.

Farklı bir seçim

İlk denemende her ödünç kaydının yanına kararlaştırılan iade tarihini yaz. Aynı tarihi kutunun içine koyacağın küçük bir karta da yaz. Denemenin sonunda insanların bu bilgiyi bulup anlayabildiğini kontrol et. İadeler güç olduysa yeni kurallar eklemeden önce neyin engel çıkardığını sor.

Ne değişti

Düzeltme, gözlemlenebilir bir süreç ve değerlendirme sorusu sunar. Tavsiyeyi belirsizleştirmeden dayanaksız garantiyi kaldırır.

İKİNCİ ÖRNEK / YÖNTEMİ UYGULAYIN

Sözcükleri değiştirmeden önce düzenlemenin ölçeğini seç.

Uygulamalı bir bölüm, çözdükleri işi açıklamadan önce üç araç tanıtır. Cümleler güzel olabilir, ama okur araçları neden karşılaştıracağını hâlâ bilmeyebilir.

UYGULAMA İNCELEMESİBOOKDRAFTLAB / 01

Düzenleme sırası

  1. Anlam

    Okur hangi kararı vermeli?

  2. Sıra

    Üç yaklaşımı karşılaştırmadan önce görevi tanıt.

  3. Dil

    Sonra açıklamayı düzelt ve tekrarlanan tanımları çıkar.

Özgün, kurmaca öğretim örneği. Kararları kendi kitabınıza uyarlayın.
BU SEÇİM NEDEN YARDIMCI OLUR?

Sorunu somut biçimde belirten kısa bir açılış dene. Arkasından karşılaştırmaya yetecek en az açıklamayı ver, sonra mevcut paragraflarda artık tekrar eden malzemeyi ara. Bu yol kullanılabilir hâle gelince cümle ritmi üzerinde çalış. Anlatım sesini taşıyan bir cümleyi veya ifadeyi, açıklamaya da hizmet ediyorsa koru; açıklık her paragrafın birbirinin yerine geçebilecek gibi duyulmasını gerektirmez.

Yapıyı incelerken yazım hatalarını fark etmeye devam edersem?

Bir an sürecekse belirgin yazım hatasını düzelt, ama seni başka bir incelemeye çeken değişiklikleri beklet. Turun ana sorusunu görünür tut. Bitirmeden önce değiştirdiğin kısmı kesintisiz oku; tek tek mantıklı görünen düzeltmeler bir araya gelince aksayan geçişler bırakmasın.

Her paragrafa ayırt edilebilir bir amaç ver

Bir seferde bir paragraf oku ve ne kattığını sor. Bir kararı açıklayabilir, örneği geliştirebilir, bir sınırlama getirebilir veya sahneyi ilerletebilir. Paragraflar birbiriyle ilgili birkaç iş yapabilir, ama ilgisiz birkaç görev onları izlemeyi zorlaştırır. Sırf paragraf uzun göründüğü yerde değil, okurun yeni bir adıma ihtiyaç duyduğu yerde böl.

Yapboz bölümünde kuru bir raf seçmeye ilişkin paragraf önce gönüllü davetine, sonra yazarın çocukluğuna sapar. Üç paragrafa bölebilirsin, ama bu düzensizliği korur. Önce o kısımda hangi malzemenin bulunması gerektiğini belirle. Ardından raf seçimini yararlı olacak kadar geliştir; geri kalanını uygun yerlere veya bekletme dosyasına taşı.

Tekrarlanan açılış ve sonuçları ara. Taslak aynı noktayı örnekten önce, sonra ve kısmın sonunda yeniden açıklayabilir. Gerekli bir ayrımı güçlendiriyorsa tekrarı koru; sonraki cümle yalnızca okurun az önce anladığını ilan ediyorsa kaldır.

Cümleleri anlam ve akış için düzenle

Bölümün izlediği yol işlediğinde cümleleri incele. Kimin eylemde bulunduğunu, cümlenin neyi vurguladığını ve okurun fikirler arasındaki ilişkiyi izleyip izleyemediğini sor. Etken yapılar çoğu zaman yararlıdır, ama tek bir dil bilgisi biçimi her pasajı çözmez. Bazen nesne veya sonuç başta yer almayı hak eder. Her edilgen cümleyi mekanik biçimde değiştirmek yerine bağlama göre seç.

Ne kastedildiği belliyse belirsiz isimleri değiştir. “Bir ödünç verme düzenlemesinin uygulanması” yalnızca insanların bir yapbozu nasıl ödünç alacağına karar vermek anlamına gelebilir. Ama gerekli ve açıklanmış bir teknik terimi koru. Sade dil düşünceyi erişilebilir kılmanın yoludur; her cümlenin yalnızca kısa kelimeler içermesi gerektiği anlamına gelmez.

Bir pasajı sesli oku veya dikkatle dinle. Özneyi nerede kaybettiğini, istemeden aynı ritmi tekrarladığını veya ana fikir gelmeden önce birkaç sınırlamayı üst üste yığdığını fark et. İlk sürümün yanında bir alternatif dene. Daha iyi sürüm, amaçlanan anlamı kavramayı kolaylaştırmalı ve hâlâ yazar olarak tanıdığın kişiye benzemeli.

Aydınlık bir okuma masasında taslak parçalarını karşılaştıran iki temsili okur
SAYFALAR ARASINDAKİ ÇALIŞMAİnceleyebileceğiniz bir okur tepkisi.

İlgili metin parçasını bulun, okurun tepkisini tanıdan ayırın ve sınamaya değer tek bir değişiklik seçin.

BookDraftLab için oluşturulmuş özgün temsili fotoğraf.

İşe yarayan sesi ve amaçlı çeşitliliği koru

Kendi metnini düzenlemek, alışılmadık her şeye karşı bir sefere dönüşebilir. Ölçülü bir şakayı, kısa bir parçayı veya beklenmedik bir imgeyi, tarafsız bir el kitabına benzemediği için çıkarabilirsin. Her tercihin bölüme ne kattığını sor. Küçük bir yan söz garip bir durumu yaklaşılabilir kılıyor ve okura uyuyorsa kalmayı hak edebilir.

Yapboz bölümünde yazar, ilk ödünç verme rafının şu anda kafanda yaşayan görkemli kuruma değil, gerçek bir rafa sığması gerektiğini söyler. Bu cümle yararlı bir sıcaklık taşıyabilir. Pratik kararı erteleyen üç paragraf şakadan farklıdır. Oranı gözettiğinde anlatım sesiyle odak bir arada bulunabilir.

Korumak istediğin niteliklerden kısa bir liste tut: okura doğrudan seslenme, sabırlı açıklama, yer yer mizah, kesin fiziksel ayrıntılar. Düzeltmeleri karşılaştırırken kullan. Her sürüm daha kısa ama daha az somut oluyorsa fazlalıkları değil, bilgiyi kesiyor olabilirsin. Her cümle aynı derecede pürüzsüzleşiyorsa vurguya ve tempoya yardımcı olan çeşitliliği geri getir.

Tutarlılık, son okuma ve devam notuyla bitir

Kapsamlı yeniden yazımdan sonra adları, terimleri, tarihleri, sayıları ve göndermeleri kontrol et. Bölüm artık aynı nesneyi “ödünç kartı”, “çıkış fişi” ve “ödünç alma belgesi” diye adlandırıyor olabilir. Bunların farklı şeyler olup olmadığına karar ver; değilse birini seç. Kararı metnin üslup ve tutarlılık listesine ekle ki başka bölümlerde de başvurulabilsin.

Yazım, noktalama, eksik kelimeler ve biçim için ayrı bir son okuma yap. Görüntü boyutunu değiştirmek veya basılı kopya okumak, tanıdık metni farklı görmene yardımcı olabilir. Denetleyici olası sorunları işaretleyebilir, ama önerilerini incele. Bir araç, karakterin bilerek alışılmadık bir ifade kullanıp kullanmadığını veya bir adın doğru yazılıp yazılmadığını bilmez.

Oturumu bir devam notuyla bitir: Ne iyileşti, ne belirsiz ve hangi tür geri bildirim yararlı olur? Yapboz bölümünün deneme süreci artık açık olabilir, ama örnek ödünç kartının anlaşılır olup olmadığını sınayacak bir okur hâlâ gerekebilir. Bu, belirli bir sonraki görevdir. Bölüm sanki bir daha hiç değiştirilemezmiş gibi gelene kadar parlatman gerekmez.

YAPBOZ ÖDÜNÇLERİ / ODAKLI DÜZENLEME

Vaadi, okurun inceleyebileceği bir sürece dönüştür.

Tamamlanmış bir örnek
TAMAMLANMIŞ ÖRNEK METİN

İlk yapboz ödünç verme denemesinde, kararlaştırılan iade tarihini hem ödünç kaydının yanına hem kutunun içindeki bir karta yaz. İki yerde de aynı tarihi kullan.

Denemeden sonra kayıtla olanları karşılaştır. İnsanlar iade bilgisini bulup anlayabildi mi? Bir iade zor olduysa yeni kural eklemeden önce neyin engel çıkardığını sor.

İki hatırlatma, zamanında iadeyi garanti edemez. Sana deneyeceğin belirli bir düzen ve sonrasında araştıracağın daha açık bir soru sağlar.

BOOKDRAFTLAB / ÖZGÜN ÖĞRETİM MALZEMESİ

Yöntemi gösteren özgün bir örnek. Kendi malzemenize uyarlayın.

ŞİMDİ KENDİ VERSİYONUNU YAZ

Odaklı bir bölüm düzenlemesi yap

  1. Bir sürüm kaydet ve bölümün görevini tek cümleyle yaz. Hedef okuru ve okumaya başladığında ne bildiğini belirle.
  2. Yeniden yazmadan oku. Mevcut sayfanın bu göreve hizmet etmediği üç yeri, konumları ve somut kanıtlarıyla kaydet.
  3. Kısımların işlevlerini haritala, bir sıralama sorununu düzelt ve eksik bir açıklama veya örnek ekle. Değiştirdiğin geçişleri yeniden kontrol et.
  4. Cümle düzeyinde düzenlemek için kısa bir pasaj seç. Alternatifleri ilk sürümün yanında tut ve her düzeltmenin neyi iyileştirdiğini açıkla.
  5. Tekrarlanan terimleri kontrol et ve değiştirdiğin pasajın son okumasını yap. Başka bir okurun yanıtlayacağı açık bir soruyu belirten devam notu yaz.
Senin sonucun

Saklanmış ilk sürüm, düzenlenmiş bölüm, kısa bir değişiklik kaydı ve belirli bir geri bildirim sorusu. Kayıt, silinen her kelimeyi saymak yerine her büyük düzeltmenin nedenini göstermeli.

DEVAM ETMEDEN ÖNCE

Bölümün görevini açıklayabiliyor, temel değişikliklerin bu göreve nasıl hizmet ettiğini gösterebiliyor ve bir okurun araştırabileceği kalan bir belirsizliği belirtebiliyor musun?

Kendi versiyonunu burada yaz.

0 / 3.000 karakter

Bu notlar yalnızca bu ziyaret sırasında geçici olarak tutulur. Sayfadan ayrılmadan önce bir kopyasını indir.

Sık sorulan sorular

İlk taslağı yazarken düzenlemeli miyim?

Devam etmeni sağlayan küçük düzeltmeleri yap, ama parlatmanın yeni malzemeyi tekrar tekrar engellediğini fark et. Kısa bir düzeltme notu sorunu sonraki tura saklayabilir. Denge, çalışma biçimine bağlıdır. Kitabın geri kalanı hakkında bir şey öğrenmeden açılışı sürekli düzenliyorsan ilk sayfaya dönmeden önce bölümü tamamlamayı dene.

Kendi metnimi düzenlemek editörün yerini tutar mı?

Çalışmanı anlamanı ve geliştirmeni sağlar, ama başka bir okur alıştığın örüntüleri görebilir. Uygun yardım metne, hedeflerine ve projenin aşamasına bağlıdır. Daha açık bir taslak ve odaklı sorularla gitmek, geri bildirimi yararlı kılabilir. Bir kontrol listesini tamamlamanın metni yayıma hazır hâle getirdiğini varsayma.

Ne zaman duracağımı nasıl anlarım?

Bölümün görevine ve kalan sorulara dön. Açık bir iyileşme olmadan cümleleri ileri geri değiştiriyorsan sürümü kaydet ve sıradaki uygun geri bildirimi ara. Tanımlanan görevleri bitince bu turu durdur. Diğer bölümler veya okur yanıtları daha büyük bir sorun gösterdiğinde yine düzeltme gerekebilir.

Kaynaklar ve ek okumalar

Bu kaynaklar daha fazla araştırma için başlangıç sağlar. Metin göndermeden önce ilgili yayınevinin veya platformun koşullarını kontrol et.

Yukarıya dönBu koleksiyondaki diğer rehberler

Yakından bak