AI và viết / Hướng dẫn viết thực hành

Động não với AI cho người viết: Bài thực hành

Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi, yêu cầu một số ít khả năng và kết thúc với một lựa chọn mà bạn có thể giải thích mà không cần công cụ.

Thử bài tậpĐọc hướng dẫn
CÂU TRẢ LỜI THỰC TẾ

Hãy dùng AI để tìm ý cho một quyết định có phạm vi giới hạn, sau khi tự viết câu trả lời tạm thời và các tiêu chí. Chỉ cung cấp bối cảnh cần thiết, yêu cầu một số ít phương án khác nhau có ý nghĩa rồi xem xét từng phương án theo cuốn sách bạn muốn viết. Coi những nhận định thực tế được thêm vào là câu hỏi cần xác minh. Chọn, thay đổi hoặc loại bỏ gợi ý kèm lý do, rồi đóng kết quả và tự viết một đoạn thử. So sánh các phương án trên giấy cũng có thể đạt cùng mục đích.

Hữu ích khi việc tìm ý với AI tùy chọn đưa ra nhiều gợi ý nhưng vẫn chưa giúp bạn thấy rõ quyết định tiếp theo của cuốn sách.

Một câu trả lời của AI có thể đưa ra nhiều khả năng hơn bạn cần. Phần hữu ích của việc tìm ý là quyết định khả năng nào đáng để bạn chú ý và vì sao. Nếu cứ yêu cầu một ý tưởng hay hơn mà không nói rõ “hay hơn” nghĩa là gì, bạn có thể tích lũy hàng trang gợi ý trong khi cuốn sách vẫn chưa được viết thêm. Một buổi làm việc có giới hạn giúp công cụ giữ vai trò hỗ trợ và cho bạn điểm dừng.

Ví dụ của chúng ta là một người viết đang lên kế hoạch cho tiểu thuyết có nhịp điệu nhẹ nhàng về Orla, người vẽ bản đồ được thuê cập nhật bản đồ đường đi bộ trên hòn đảo cô từng sống. Một người bạn cũ không chịu nói vì sao một lối đi quen thuộc đã biến mất khỏi bản đồ địa phương. Người viết muốn khám phá cảm giác thuộc về và những ký ức mâu thuẫn với nhau, không có điều tra án mạng hay lời giải siêu nhiên. Tất cả yêu cầu mẫu và câu trả lời có thể có trong hướng dẫn đều là minh họa hư cấu, không phải kết quả thử nghiệm sản phẩm.

Quyết định bạn thực sự cần giúp gì

Một ý tưởng sách có thể mắc ở nhiều điểm khác nhau. Bạn có thể thiếu câu hỏi cốt lõi, có quá nhiều lựa chọn cho nhân vật chính hoặc biết câu chuyện nhưng chưa biết phạm vi của nó. Hãy gọi tên quyết định hiện tại trước khi mở công cụ. “Cho tôi một ý tưởng sách” là giao gần như toàn bộ quyền định hướng. “Giúp tôi so sánh hai lý do Orla có thể nhận công việc này” giữ vấn đề đủ nhỏ để đánh giá.

Hãy tự viết câu trả lời đầu tiên. Có thể Orla cần khoản thù lao và muốn chứng minh mình mô tả hòn đảo chính xác hơn những người ở lại. Sự kết hợp ấy tạo cả áp lực thực tế lẫn một niềm tin dễ bị thử thách. Công cụ có thể giúp bạn kiểm tra các phương án khác, nhưng bạn đã có điều để bảo vệ hoặc chất vấn. Nếu không có điểm xuất phát của riêng mình, sự trôi chảy có thể trở thành tiêu chí lựa chọn duy nhất.

Cách làm không dùng AI cũng có giá trị tương đương: đặt cùng câu hỏi trên giấy và viết ba câu trả lời khác nhau. Chỉ dùng AI nếu góc nhìn bổ sung giúp bạn nhận ra một khả năng hoặc giả định có thể xem xét. Bạn không cần đưa AI vào mọi giai đoạn lập kế hoạch.

Viết bản mô tả chứa quyết định, không gửi cả kho tư liệu

Chỉ cung cấp cho công cụ lượng bối cảnh tối thiểu cần để trả lời câu hỏi này. Một bản mô tả hư cấu ngắn có thể nêu nhân vật chính, nhiệm vụ trước mắt, giọng điệu và các giới hạn. Hiếm khi bạn cần gửi toàn bộ bản thảo, thư từ riêng tư hay chi tiết nhận diện về cuộc sống của người khác. Giữ tư liệu nhạy cảm ngoài yêu cầu, trừ khi bạn có cơ sở rõ ràng, phù hợp để chia sẻ và hiểu cách dịch vụ cụ thể xử lý tư liệu đó.

Với Orla, bản mô tả có thể như sau: một người vẽ bản đồ đã trưởng thành trở lại hòn đảo để cập nhật bản đồ đường đi bộ; cô coi trọng sự chính xác nhưng nhầm hồ sơ chính thức với sự thấu hiểu chung; một người bạn cũ ngăn cản việc tìm hiểu lối đi bị thiếu; đây là tiểu thuyết đương đại có nhịp điệu nhẹ nhàng. Công cụ có các giới hạn liên quan mà không nhận một chương bạn không muốn tải lên.

Đọc điều khoản và thông tin riêng tư hiện hành của công cụ đã chọn trước khi dùng. Cách lưu trữ, kiểm soát việc dùng dữ liệu để huấn luyện và thiết lập tài khoản khác nhau. Đừng cho rằng giao diện trông như chạy cục bộ nghĩa là việc xử lý bên dưới ở lại thiết bị. Nếu không xác lập được cách chia sẻ chấp nhận được, dùng ví dụ hư cấu tối giản hoặc tiếp tục không dùng công cụ.

Ý TƯỞNG ĐƯỢC MINH HỌAYêu cầu hữu ích xác định quyết định.MỘT CHUỖI CẢNH ĐỂ LÀM VIỆC
Bối cảnh

Orla trở lại cập nhật bản đồ đường đi bộ của đảo.

Ranh giới

Bối cảnh thực tế; không cốt truyện tội phạm hoặc siêu nhiên.

Đầu ra cần xem

Ba lý do cá nhân, mỗi lý do buộc lựa chọn khác.

Yêu cầu hư cấu này đề nghị các khả năng có thể so sánh với nhau. Người viết vẫn phải đánh giá ý tưởng và kiểm tra những chi tiết thực tế được thêm vào. Ví dụ minh họa được sáng tác riêng.

Xin phương án khác nhau theo cách hữu ích

Yêu cầu một nhóm gợi ý nhỏ và nêu rõ chúng cần khác nhau ở điểm nào. Hãy xin ba động cơ làm thay đổi áp lực lên Orla, thay vì mười tình tiết bất ngờ hấp dẫn. Giới hạn độ dài câu trả lời để bạn có thể so sánh ý tưởng cốt lõi. Câu trả lời ngắn giúp bạn thấy các gợi ý có thật sự khác nhau hay chỉ là cùng một tiền đề được khoác thêm những tính từ mới.

Một khả năng có thể biến công việc được thuê thành nhu cầu tài chính cấp thiết. Khả năng khác khiến nó trở thành cơ hội hàn gắn một tình bạn rạn nứt. Khả năng thứ ba là nỗ lực giải quyết bất đồng về việc ai có quyền nói thay cho hòn đảo. Người viết có thể đối chiếu những áp lực ấy với câu hỏi mà cuốn sách muốn khám phá. Không phương án nào mặc nhiên tốt chỉ vì được AI tạo ra.

Yêu cầu công cụ trình bày các giả định như những khả năng, thay vì coi chúng là sự thật. Nếu nó tự tạo ra một quy tắc trên đảo, một lịch sử hay một nhận định về nghề vẽ bản đồ, hãy ghi đó là tư liệu chưa được kiểm chứng. Một chi tiết nghe hợp lý có thể tạo thành câu hỏi nghiên cứu hữu ích, nhưng không phải bằng chứng chi tiết ấy là đúng.

Yêu cầu động não có giới hạnVÍ DỤ HƯ CẤU / SO SÁNH CÁC LỰA CHỌN
Phiên bản đầu tiên

Viết ý tưởng tiểu thuyết bán chạy tuyệt vời về người vẽ bản đồ. Làm cho độc đáo và mạnh về cảm xúc.

Một lựa chọn khác

Tôi đang lên kế hoạch cho một tiểu thuyết đương đại có nhịp điệu nhẹ nhàng về Orla, một người vẽ bản đồ đã trưởng thành trở lại hòn đảo để cập nhật bản đồ đường đi bộ. Hãy đề xuất ba lý do cá nhân khác nhau khiến cô nhận công việc này. Mỗi lý do dài dưới bốn câu. Giữ bối cảnh hiện thực, tránh cốt truyện tội phạm hoặc siêu nhiên. Với mỗi lý do, nêu một lựa chọn mà nó có thể buộc cô đưa ra. Coi mọi chi tiết bổ sung là hư cấu, không phải dữ kiện về nghề vẽ bản đồ ngoài đời.

Điều gì đã thay đổi

Yêu cầu đã sửa xác định quyết định người viết có thể xem xét. Nó không bảo đảm tính nguyên bản, chất lượng hay chi tiết thực tế chính xác.

Bàn tay so sánh ba tấm thẻ có những nét bút chì khác nhau
THẤY RÕ CÁCH VẬN HÀNHPhương án cần quyết định của người viết.

So sánh gợi ý với tiêu chí của chính bạn, rồi thử khả năng đã chọn trong một đoạn viết.

Hình minh họa biên tập được sáng tác riêng

Đánh giá gợi ý theo cuốn sách bạn muốn viết

Hãy dùng những tiêu chí bạn đã chọn trước khi đọc câu trả lời. Với dự án này, ý tưởng cần tạo ra một lựa chọn có ý nghĩa, phù hợp với giọng điệu đương đại nhẹ nhàng và để ngỏ không gian cho các mối quan hệ ngoài chuyện lối đi bị thiếu. Nó cũng cần đủ hấp dẫn với người viết để tiếp tục khám phá, mà không đòi hỏi phạm vi nghiên cứu hoặc cốt truyện họ không muốn đảm nhận.

Với mỗi phương án, viết một ghi chú quyết định ngắn: giữ, thay đổi, tìm hiểu hoặc loại bỏ, kèm lý do. Phương án cần tiền có thể tạo ra thời hạn rõ ràng nhưng nếu đứng riêng thì áp lực quá thiên về bên ngoài. Phương án tình bạn có thể phù hợp với chủ đề nhưng cần một lý do thực tế để Orla ở lại. Bạn có thể kết hợp các phần có cân nhắc, đồng thời kiểm tra xem cách kết hợp còn mạch lạc không.

Hãy cẩn thận nếu bạn đang chọn phương án được giải thích cầu kỳ nhất. Độ dài và giọng tự tin có thể khiến gợi ý trông như được phát triển kỹ hơn thực tế. Hãy diễn đạt lại nó bằng một câu đơn giản. Nếu câu ấy vẫn khiến bạn hứng thú, thử viết một cảnh ngắn từ đó. Cảnh này sẽ kiểm tra được nhiều điều hơn một trang giới thiệu hấp dẫn nữa.

TRƯỜNG HỢP THỨ HAI / ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP

Xét lựa chọn qua điều nó khiến bạn viết.

Với một tiểu thuyết hiện thực hư cấu về việc khôi phục bảng thông báo của làng, một yêu cầu tìm ý tùy chọn đưa ra ba lý do khiến một thông báo biến mất. Hãy so sánh các hệ quả, thay vì độ tự tin của gợi ý.

NGHIÊN CỨU THỰC HÀNHBOOKDRAFTLAB / 01

Hồ sơ quyết định của người viết

  1. Phương án cần xem

    Tình nguyện viên gỡ thông báo để bảo vệ hàng xóm.

  2. Kiểm tra giới hạn

    Hợp bối cảnh thực tế; vẫn cần quan hệ cụ thể.

  3. Phép thử viết

    Viết đối thoại người hàng xóm xin lấy lại thông báo.

Ví dụ hư cấu được sáng tác riêng để hướng dẫn. Vận dụng các quyết định vào cuốn sách của bạn.
VÌ SAO LỰA CHỌN NÀY HỮU ÍCH

Đặt các tiêu chí của bạn cạnh những phương án: cuốn sách cần kiểu quan hệ, áp lực và phạm vi nào? Loại một phương án nếu nó dựa vào dữ kiện bạn không thể chứng minh hoặc đưa dự án đến nơi bạn không muốn khám phá. Sau đó đóng các gợi ý và tự viết một đoạn thử ngắn trong tài liệu của mình. Ghi lại phần bạn giữ, nếu có. Bạn có thể thực hiện cùng cách so sánh với những khả năng mình tự nghĩ ra trên giấy.

Nếu mọi gợi ý đều chung chung thì sao?

Hãy trở lại những chi tiết bạn tự quan sát, các giới hạn và câu hỏi chưa được giải quyết. Một yêu cầu cầu kỳ hơn có thể chỉ tạo ra những lời khái quát trôi chảy hơn. Tự viết một khả năng chưa hoàn hảo, xác định khó khăn cụ thể của nó rồi quyết định những phương án từ bên ngoài còn hữu ích không.

Dùng câu hỏi làm lộ giả định

Đôi khi đóng góp tốt nhất của việc tìm ý là một câu hỏi. Hãy hỏi kế hoạch đang mặc định điều gì hoặc còn thiếu quyết định nào. Câu trả lời có thể chỉ ra rằng người vẽ bản đồ mong một bản đồ chính thức làm hài lòng tất cả mọi người. Điều đó giúp người viết xem lại tiền đề mà không phải nhận một cốt truyện thay thế. Bạn vẫn phải quyết định câu hỏi ấy có thực sự làm lộ một vấn đề hay không.

Biến câu hỏi hữu ích thành phép thử của riêng bạn. Ai dùng lối đi ấy, và cho những mục đích khác nhau nào? Một cư dân có thể coi trọng sự riêng tư, người đi bộ cần đường tiếp cận và chủ cửa hàng muốn có khách ghé. Những quan điểm ấy có thể tạo căng thẳng mà không cần một kẻ phản diện bí mật. Người viết có thể nghiên cứu các vấn đề thực tế liên quan sau, đồng thời tránh trình bày một quy tắc tự tạo về quyền tiếp cận như sự thật.

Đừng yêu cầu công cụ chứng nhận tiền đề là nguyên bản hay chính xác về văn hóa. Nó không thể kết luận những điều ấy thay bạn. Bạn có thể tự so sánh các sách đã có, tìm người đọc am hiểu và kiểm tra các nhận định qua nguồn phù hợp. Hãy coi lời trấn an được tạo ra là một văn bản khác cần xem xét, không phải giấy xác nhận đã được thẩm định.

Tách khám phá phong cách khỏi bắt chước

Bạn có thể mô tả trải nghiệm đọc mong muốn mà không yêu cầu giọng văn dễ nhận ra của người viết khác. Nêu phẩm chất có thể xem xét: miêu tả tiết chế, chú ý kỹ việc làm bằng tay, đối thoại có suy nghĩ chưa trọn, hoặc người kể chuyện với giọng suy tư. Rồi thử cách lựa chọn ấy vận hành trong đoạn của mình. Bạn nhận được quyết định về kỹ thuật viết thay vì chỉ dẫn tái tạo cách diễn đạt đặc trưng của người khác.

Với truyện của Orla, người viết có thể chọn những thao tác vẽ bản đồ cụ thể và các quan sát ngắn về sự ngượng ngùng trong giao tiếp. Đoạn thử có thể cho thấy cô cẩn thận vẽ một lối đi trong khi né tránh câu hỏi của người bạn. Nhiệm vụ tiếp theo là tự viết khoảnh khắc đó và quyết định câu chữ cần gì. Mô tả phong cách của công cụ không nên trở thành khuôn mẫu khiến mọi đoạn văn nghe giống nhau.

Nếu một gợi ý giống với đoạn văn hoặc tiền đề bạn nhận ra, hãy dừng và tìm hiểu thay vì cho rằng đổi vài tên là đủ. Giữ danh sách những ảnh hưởng mà bạn chủ động tham khảo. Đừng hứa với người đọc rằng một ý tưởng có AI hỗ trợ đã được đối chiếu với tất cả tác phẩm hiện có.

Nhân vật học việc sửa đồng hồ hư cấu xin đồng nghiệp chiếc chìa khóa tại cửa văn phòng ở nhà ga
CÔNG VIỆC GIỮA NHỮNG TRANG VIẾTMột nỗ lực có điều để mất.

Một địa điểm, một yêu cầu và một giới hạn. Theo dõi phản ứng cho đến khi ai đó phải đưa ra lựa chọn khác.

Ảnh minh họa gốc tạo riêng cho BookDraftLab.

Biến khả năng đã chọn thành kế hoạch của người viết

Đóng câu trả lời và viết tiền đề hiện tại bằng lời của mình. Nêu rõ ai hành động, họ muốn gì, điều gì khiến nhiệm vụ phức tạp và cuốn sách khám phá câu hỏi nào. Nếu bạn không thể giải thích kế hoạch mà không chép đoạn văn của công cụ, nó có thể vẫn chỉ là gợi ý bạn yêu thích, chưa phải một dự án bạn hiểu.

Người viết chọn phiên bản này: Orla nhận một công việc có thù lao để lấy lại tự tin nghề nghiệp, rồi nhận ra những đường nét chính xác không thể giải quyết mọi bất đồng về cảm giác thuộc về. Người bạn yêu cầu cô bỏ một lối đi khỏi bản đồ. Cô phải quyết định loại hiểu biết nào bản đồ có thể thể hiện một cách trung thực. Quyết định ấy mở ra nhiều cảnh mà chưa cần dàn ý chương hoàn chỉnh.

Tiếp theo, liệt kê ba điều bạn cần tự quyết định: lý do của người bạn, việc Orla rời đảo trước đây và hệ quả của việc xuất bản bản đồ. Đánh dấu riêng những dữ kiện cần nghiên cứu. Việc tìm ý kết thúc bằng một phần viết tiếp theo vừa sức, chẳng hạn cuộc trò chuyện đầu tiên về lối đi bị thiếu.

Ghi lại buổi làm và dừng tạo thêm

Giữ một hồ sơ gọn về ngày, công cụ nếu có dùng, mục đích, các gợi ý liên quan và quyết định của bạn. Ghi rõ có câu chữ nào do công cụ tạo được đưa vào bản thảo không. Trao đổi ý tưởng và nhận văn xuôi được tạo sẵn là hai cách sử dụng khác nhau; ghi lại ngay sẽ dễ hơn dựng lại sau này. Khi dự án tiến gần đến bước gửi bản thảo, hãy kiểm tra yêu cầu của nhà xuất bản hoặc nền tảng dự định gửi.

Đặt điều kiện dừng trước khi bắt đầu một vòng nữa. Bạn có thể dừng khi có ba động cơ khả thi và một cảnh để thử, dù chưa phương án nào hoàn hảo. Thêm lựa chọn có thể khiến việc quyết định khó hơn. Nếu mỗi gợi ý đều thêm một thể loại mới hoặc mở rộng dàn nhân vật, hãy trở lại câu hỏi và các giới hạn ban đầu.

Đánh giá buổi làm việc bằng quyết định nó giúp bạn đưa ra, thay vì lượng văn bản được tạo. Kết quả hữu ích có thể là nhận ra ý tưởng đầu tiên vốn đã đúng với điều bạn muốn. Bạn cũng có thể nhận ra mình thích cách làm không dùng AI hơn. Dù thế nào, hãy kết thúc với một hành động cụ thể mà công cụ không thể làm thay: chọn cuốn sách này có ý nghĩa gì với bạn và tự viết lần thử tiếp theo.

ORLA / ĐÁNH GIÁ HƯ CẤU

Yêu cầu vẫn để người viết quyết định.

Ví dụ đã hoàn thành
YÊU CẦU VIẾT CÓ GIỚI HẠN

Tôi đang lên kế hoạch cho một tiểu thuyết đương đại có nhịp điệu nhẹ nhàng về Orla, người vẽ bản đồ trở lại hòn đảo để cập nhật bản đồ đường đi bộ. Hãy so sánh ba lý do cá nhân khiến cô có thể nhận công việc này.

Với mỗi lý do, hãy nêu một lựa chọn mà nó sẽ buộc cô đưa ra trong chuyến trở lại đảo. Giữ bối cảnh hiện thực. Không thêm tội phạm, sự kiện siêu nhiên hay nhận định thực tế về nghiệp vụ vẽ bản đồ.

Tôi sẽ dùng các phương án để chọn một cảnh viết nháp. Hãy đưa ra những khả năng, không phải tiền đề hoàn chỉnh, và thể hiện rõ mọi chi tiết mới về nhân vật đều là hư cấu.

BOOKDRAFTLAB / TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN NGUYÊN BẢN

Mẫu minh họa được sáng tác riêng. Vận dụng phương pháp vào chất liệu của bạn.

BÂY GIỜ HÃY ÁP DỤNG VÀO BÀI VIẾT CỦA BẠN

So sánh ý tưởng trong hai mươi phút

  1. Viết một quyết định hiện tại khi lập kế hoạch sách và câu trả lời tạm của bạn. Chọn ba tiêu chuẩn đánh giá phương án.
  2. Lập mô tả hư cấu ngắn không có tư liệu riêng không cần thiết. Nếu dùng dịch vụ, xem cách nó đang xử lý yêu cầu có chấp nhận được với bạn không.
  3. Xin ba phương án ngắn khác nhau trên một khía cạnh, hoặc tự viết trên giấy. Xác định mọi nhận định thực tế thêm vào cần kiểm tra độc lập.
  4. Xếp mỗi phương án vào giữ, đổi, tìm hiểu hoặc loại. Viết lý do nối với tiêu chuẩn mình thay vì chấp nhận lời khen trong câu trả lời.
  5. Đóng đầu ra, tự viết tiền đề được chọn và viết một phép thử nhỏ. Ghi đã dùng gì và câu chữ do công cụ tạo có vào tác phẩm không.
Kết quả của bạn

Bạn sẽ có một bản mô tả, ba phương án đã được đánh giá, tiền đề do chính mình viết, cảnh hoặc đoạn văn đầu tiên và hồ sơ sử dụng ngắn gọn.

TRƯỚC KHI TIẾP TỤC

Bạn có thể giải thích quyết định mà không trích lời khen của công cụ, xác định những dữ kiện cần kiểm tra và đưa ra một đoạn văn thử hướng mình đã chọn không?

Viết phiên bản của bạn ở đây.

0 / 3.000 ký tự

Những ghi chú này chỉ được giữ tạm trong lần truy cập hiện tại. Hãy tải một bản sao trước khi rời trang.

Câu hỏi thường gặp

AI có nói được ý tưởng của tôi nguyên bản không?

AI có thể bàn về những điểm giống nhau mà nó tình cờ tạo ra hoặc nhận diện, nhưng đó không phải một cuộc kiểm tra tính nguyên bản toàn diện. Câu trả lời có thể bỏ sót tác phẩm đã có hoặc bịa ra những so sánh. Hãy đọc sách liên quan, tìm hiểu các điểm giống cụ thể và tự đưa ra lựa chọn. Đừng coi lời khẳng định tự tin rằng ý tưởng là độc nhất như sự cho phép hay bằng chứng.

Nếu tôi thích câu chữ AI tạo hơn của mình thì sao?

Hãy xác định điều hiệu quả: một xung đột rõ hơn, hình ảnh hữu ích hay câu trực tiếp hơn. Sau đó quyết định bạn muốn tự viết phương án khác hay giữ nội dung được tạo, theo các điều khoản liên quan và yêu cầu của nơi nhận bản thảo. Ghi chính xác phần đã được đưa vào bản thảo. Việc biên tập đáng kể không tự động thay đổi cách mọi nền tảng phân loại nội dung được tạo.

Làm sao tránh động não không dứt?

Trước buổi tìm ý, hãy xác định câu hỏi, giới hạn số phương án và chọn điều kiện dừng. Thử một khả năng bằng việc viết thực sự, thay vì yêu cầu thêm một kế hoạch hoàn chỉnh. Nếu cùng một điều chưa chắc cứ quay lại, hãy ghi ra quyết định mình đang tránh. Thêm gợi ý có thể không giúp được một lựa chọn phụ thuộc vào sở thích, giá trị hoặc sự sẵn lòng làm công việc ấy của bạn.

Nguồn tham khảo và tài liệu đọc thêm

Các nguồn này hỗ trợ tìm hiểu sâu hơn. Kiểm tra yêu cầu của nhà xuất bản hoặc nền tảng liên quan trước khi gửi bản thảo.

Quay lại phía trênCác hướng dẫn khác trong bộ này

Xem kỹ hơn